ലണ്ടന്: ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാനമന്ത്രിയെന്ന നിലയിലെ തന്റെ അവസാന ചോദ്യോത്തരവേളയില് വികാരഭരിതമായ വിടവാങ്ങല് പ്രസംഗവുമായി സര് കിയര് സ്റ്റാര്മര്. ജൂലൈ 15-ന് ഹൗസ് ഓഫ് കോമണ്സില് നടന്ന പ്രൈം മിനിസ്റ്റേഴ്സ് ക്വസ്റ്റ്യന്സിലാണ് ഭരണ-പ്രതിപക്ഷ വ്യത്യാസമില്ലാതെ എംപിമാര് സ്റ്റാര്മറുടെ പൊതുസേവനത്തെ ആദരിച്ചത്. പ്രസംഗം അവസാനിച്ചപ്പോള് ലേബര് എംപിമാര് എഴുന്നേറ്റുനിന്ന് കൈയടിക്കുകയും വിവിധ പ്രതിപക്ഷ പാര്ട്ടികളിലെ അംഗങ്ങള് ആദരവ് പ്രകടിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. സ്റ്റാര്മറുടെ ഭാര്യ വിക്ടോറിയയും മക്കളും സന്ദര്ശക ഗാലറിയിലിരുന്ന് വിടവാങ്ങല് പ്രസംഗത്തിന് സാക്ഷികളായി. സര്ക്കാരിന്റെ നയങ്ങളിലൂടെ ജീവിതത്തില് മാറ്റമുണ്ടായ പൊതുജനങ്ങളെയും പ്രത്യേകമായി സഭയിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചിരുന്നു. പ്രസംഗത്തിന്റെ അവസാനത്തില് ഭാര്യയോടും മക്കളോടുമുള്ള സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിച്ച സ്റ്റാര്മര്, ''ഗുഡ്ബൈ'' എന്നു പറഞ്ഞാണ് പ്രസംഗം അവസാനിപ്പിച്ചത്. ''ഓരോ പ്രധാനമന്ത്രിയും അധികാരത്തിന്റെ ദീപശിഖ ഏറ്റെടുക്കുമ്പോള് ഒരുദിവസം അത് മറ്റൊരാള്ക്ക് കൈമാറേണ്ടിവരുമെന്ന് അറിയാം. എനിക്ക് ആ ദിവസം വന്നെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഇത് എന്റെ രാഷ്ട്രീയയാത്രയുടെ അവസാനമാണ്,'' സ്റ്റാര്മര് പറഞ്ഞു. 2019-ലെ ചരിത്രപരമായ തിരഞ്ഞെടുപ്പ് തോല്വിയില്നിന്ന് ആറുവര്ഷത്തിനുള്ളില് ലേബര് പാര്ട്ടിയെ 2024-ലെ വന് വിജയത്തിലേക്ക് നയിക്കാന് കഴിഞ്ഞതില് അഭിമാനമുണ്ടെന്നും രണ്ടുവര്ഷത്തെ ഭരണത്തിനുശേഷം രാജ്യം ഏറ്റെടുത്തതിനെക്കാള് മെച്ചപ്പെട്ട നിലയിലാണ് വിടുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം അവകാശപ്പെട്ടു.
ഹൗസ് ഓഫ് കോമണ്സിലെ ജീവനക്കാര്, സിവില് സര്വീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥര്, തന്റെ രാഷ്ട്രീയസംഘം, മന്ത്രിസഭാംഗങ്ങള്, ലേബര് എംപിമാര് എന്നിവര്ക്ക് സ്റ്റാര്മര് നന്ദി അറിയിച്ചു. തന്റെ പിന്ഗാമിക്കും പാര്ലമെന്റിലെ സഹപ്രവര്ത്തകര്ക്കും പൂര്ണ പിന്തുണ നല്കുമെന്നും സമൂഹത്തില് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാതെയും ശബ്ദം കേള്ക്കപ്പെടാതെയും പോകുന്ന സാധാരണ ജനങ്ങളാണ് തന്നെ രാഷ്ട്രീയത്തിലേക്ക് നയിച്ചതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സ്റ്റാര്മറുടെ വിടവാങ്ങല് പ്രസംഗത്തിനിടെ ധനമന്ത്രി റേച്ചല് റീവ്സ് ഉള്പ്പെടെയുള്ള ചില മുതിര്ന്ന ലേബര് നേതാക്കള് വികാരാധീനരായി. അവസാന ചോദ്യം ഉന്നയിച്ച ലേബര് എംപി കരോളിന് ഹാരിസും കണ്ണീരടക്കാന് പ്രയാസപ്പെട്ടുകൊണ്ടാണ് സംസാരിച്ചത്. 2019-ലെ പരാജയത്തിനു ശേഷം പാര്ട്ടിയെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിച്ച് അധികാരത്തിലെത്തിച്ചതിനും പൊതുസേവനത്തിനും അവര് സ്റ്റാര്മറോട് നന്ദി പറഞ്ഞു. പതിവായി രൂക്ഷമായ രാഷ്ട്രീയ വാക്പോരുകള് നടക്കുന്ന പ്രധാനമന്ത്രിയുടെ ചോദ്യോത്തരവേളയില് ഇത്തവണ പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് കെമി ബാഡനോക്ക് കൂടുതല് സൗഹാര്ദപരമായ സമീപനമാണ് സ്വീകരിച്ചത്. വൈറ്റ് ഹൗസില് അപമാനിക്കപ്പെട്ടതിനു പിന്നാലെ യുക്രെയ്ന് പ്രസിഡന്റ് വൊളോഡിമിര് സെലെന്സ്കിയെ ഡൗണിങ് സ്ട്രീറ്റിലേക്ക് ക്ഷണിച്ച സ്റ്റാര്മറുടെ നേതൃത്വത്തെ അവര് പ്രശംസിച്ചു. യുക്രെയ്നുള്ള ബ്രിട്ടന്റെ കക്ഷിരഹിത പിന്തുണ തുടരുമെന്നും ഇരുനേതാക്കളും വ്യക്തമാക്കി.
രാഷ്ട്രീയ നേതാക്കളുടെ കുടുംബങ്ങള് വലിയ ത്യാഗമാണ് നടത്തുന്നതെന്ന് ചൂണ്ടിക്കാട്ടിയ ബാഡനോക്ക്, സ്റ്റാര്മറുടെ ഭാര്യയ്ക്കും മക്കള്ക്കും നന്ദി അറിയിച്ചു. പ്രതിപക്ഷ നേതാവ് സ്വകാര്യമായി തനിക്കു കാണിച്ച സൗഹൃദത്തിനും ദുഷ്കരമായ കുടുംബസാഹചര്യങ്ങളില് നല്കിയ പിന്തുണയ്ക്കും സ്റ്റാര്മര് തിരിച്ചും നന്ദി പറഞ്ഞു. ലിബറല് ഡെമോക്രാറ്റ് നേതാവ് സര് എഡ് ഡേവി സ്റ്റാര്മറെ ''യഥാര്ഥ ദേശസ്നേഹി'' എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചു. ദേശീയതാല്പര്യത്തിനായി വിവിധ പാര്ട്ടികളിലെ അംഗങ്ങളുമായി സഹകരിക്കാന് സ്റ്റാര്മര് തയ്യാറായിരുന്നുവെന്നും അദ്ദേഹത്തിന്റെ പൊതുസേവനത്തിന് നന്ദിയുണ്ടെന്നും ഡേവി പറഞ്ഞു. ഇംഗ്ലണ്ടിന്റെ ലോകകപ്പ് പ്രകടനവും ക്ലാക്ടണ് ഉപതിരഞ്ഞെടുപ്പും കൗണ്ട് ബിന്ഫേസും സംബന്ധിച്ച തമാശകള് സഭയില് ചിരിപടര്ത്തി. എന്നാല് വിടവാങ്ങല് പ്രസംഗമായിരുന്നു സമ്മേളനത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദു. കൈയടി പാര്ലമെന്റിലെ പതിവല്ലെന്ന് സ്പീക്കര് സര് ലിന്ഡ്സി ഹോയില് ഓര്മിപ്പിച്ചെങ്കിലും പ്രധാനമന്ത്രിക്ക് അര്ഹമായ യാത്രയയപ്പാണ് സഭ നല്കിയതെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. സ്റ്റാര്മറുടെ പിന്ഗാമിയായി ആന്ഡി ബേണം ലേബര് പാര്ട്ടി നേതൃസ്ഥാനത്തേക്ക് എത്തുമെന്ന് ഉറപ്പായിട്ടുണ്ട്. ലേബര് എംപിമാരില് ഭൂരിപക്ഷവും ബേണത്തെ പിന്തുണച്ചതോടെ ഫലപ്രദമായ ഒരു മത്സരം ഇല്ലാതായി. വെള്ളിയാഴ്ച അദ്ദേഹം പാര്ട്ടി നേതാവായി ഔദ്യോഗികമായി പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെടുകയും ജൂലൈ 20 തിങ്കളാഴ്ച സ്റ്റാര്മര് രാജാവിന് രാജി സമര്പ്പിച്ചശേഷം പ്രധാനമന്ത്രിയായി നിയമിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുമെന്നാണ് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത്.
പാര്ട്ടിക്കുള്ളിലെ പിന്തുണ നഷ്ടപ്പെട്ടതിനെ തുടര്ന്ന് ജൂണ് 22-നാണ് പിന്ഗാമിയെ കണ്ടെത്തിയശേഷം രാജിവയ്ക്കുമെന്ന് സ്റ്റാര്മര് അറിയിച്ചത്. പ്രധാനമന്ത്രി സ്ഥാനം ഒഴിഞ്ഞാലും ഉടന് പാര്ലമെന്റ് അംഗത്വം രാജിവയ്ക്കില്ലെന്നും സാധാരണ എംപിയായി തുടരാനാണ് നിലവിലെ തീരുമാനമെന്നും റിപ്പോര്ട്ടുകളുണ്ട്. അതിനാല് ''രാഷ്ട്രീയയാത്രയുടെ അവസാനം'' എന്നത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിടവാങ്ങല് പ്രസംഗത്തിലെ പ്രയോഗമാണെങ്കിലും പാര്ലമെന്ററി ജീവിതം ഉടന് പൂര്ണമായി അവസാനിക്കുന്നില്ല. അവസാന മന്ത്രിസഭായോഗത്തില് സഹമന്ത്രിമാര് സ്റ്റാര്മര്ക്ക് പരമ്പരാഗത യാത്രയയപ്പ് സമ്മാനമായി പ്രത്യേകമായി നിര്മിച്ച കാരേജ് ക്ലോക്ക് നല്കിയതായും റിപ്പോര്ട്ടുണ്ട്. എന്നാല് ക്ലോക്ക് 1920-കളില് നിര്മിച്ചതാണെന്നതും അതില് ആലേഖനം ചെയ്ത സന്ദേശത്തിന്റെ കൃത്യമായ വാചകവും വിശ്വസനീയമായ ഔദ്യോഗിക സ്രോതസ്സുകളില് സ്ഥിരീകരിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
